Η πρόταση Στουρνάρα για τη φοροδιαφυγή - Κίνητρα στους πολίτες για πληρωμές με κάρτα

Σε νέες παρεμβάσεις για την αποκάλυψη «κρυφών» εισοδημάτων σε κλάδους ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων με την παροχή κινήτρων στους καταναλωτές για συναλλαγές με ηλεκτρονικό χρήμα και με την εντατικοποίηση των ελέγχων, προτρέπει τη κυβέρνηση ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας στην έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική για το 2026

Ειδικότερα, σε ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης για το περιορισμό της φοροδιαφυγής επισημαίνεται ότι αύξηση των πληρωμών με κάρτες, η επέκταση των POS και η σταδιακή υποχώρηση της χρήσης μετρητών έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στον περιορισμό του κενού ΦΠΑ, Ωστόσο οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν, κυρίως σε κλάδους όπου η παρουσία ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων είναι έντονη και οι συναλλαγές εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι παρά τη σημαντική πρόοδο, οι προσπάθειες για τον περαιτέρω περιορισμό του κενού ΦΠΑ καθώς και της διαφοράς μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλούμενων εισοδημάτων πρέπει να συνεχιστούν. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της ακόμη ευρύτερης προώθησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των ελέγχων, ιδίως στις δραστηριότητες με αυξημένη συμμετοχή ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου οι συναλλαγές γίνονται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά με διεύρυνση φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές, ώστε να συνεχίσουν να ζητούν και να πραγματοποιούν πληρωμές με ηλεκτρονικά μέσα. Η περαιτέρω διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και των POS μπορεί να βελτιώσει την απόδοση των εσόδων ΦΠΑ, ακριβώς επειδή περιορίζει τη δυνατότητα αδήλωτων συναλλαγών.

Αύξηση στις ενεργές κάρτες πληρωμών

Τα στοιχεία δείχνουν ότι στα τέλη Μαρτίου οι ενεργές κάρτες πληρωμών στην Ελλάδα ανέρχονταν σε σχεδόν 23,6 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η πλειονότητα, περίπου το 85%, αφορά χρεωστικές κάρτες, ενώ σημαντική αύξηση εμφανίζουν και οι προπληρωμένες. Παράλληλα το πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατομμύρια συναλλαγές με κάρτα αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, ενώ η αξία τους ανήλθε σε 18,45 δισ. ευρώ, από 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Την ίδια ώρα με βάση τα στοιχεία της ΕΚΤ για το πρώτο εξάμηνο του 2025, το 73% των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ελλάδα πραγματοποιείται με κάρτες, ποσοστό που τοποθετεί τη χώρα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο. Ωστόσο το μερίδιο των καρτών στο σύνολο των ηλεκτρονικών συναλλαγών υποχωρεί ελαφρώς, καθώς αυξάνεται η χρήση ηλεκτρονικού χρήματος, κυρίως μέσω προπληρωμένων καρτών, αλλά και οι μεταφορές πιστώσεων. Η διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών έχει συμβάλλει στη δραστική μείωση του κενού ΦΠΑ στο 11,4% το 2023 από 24% το 2019, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώθηκε περίπου στο 9,5%.

Πέραν των ηλεκτρονικών συναλλαγών η Τράπεζα της Ελλάδος ζητεί ένα σταθερό και φιλικό προς τις επενδύσεις φορολογικό πλαίσιο καθώς και ενίσχυση των κινήτρων για επενδύσεις, καινοτομία και ανάπτυξη με εκπτώσεις φόρου για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης και επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου στη βιομηχανία.